TR
EN
Acil servise başvuran yaşlı bireylerde bakım bağımlılığının kırılganlık düzeyine etkisi
Öz
Amaç: Yaşlanma ile birlikte ortaya çıkan fonksiyonel kayıplar, psikolojik değişiklikler, komorbiditelerin artması ve çoklu ilaç kullanımı gibi birçok faktör yaşlılarda hem kırılganlık hem de bakım bağımlılığı riskini arttırmaktadır. Bu çalışma, acil servise başvuran yaşlı bireylerde bakım bağımlılığının kırılganlık düzeyine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımdaki bu çalışma Mayıs 2021 – Ocak 2022 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin acil servisine başvuran 202 yaşlı birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında “Tanıtıcı Bilgi Formu”, “Edmonton Kırılganlık Ölçeği (EKÖ)” ve “Bakım Bağımlılığı Ölçeği (BBÖ)” kullanılmıştır. Veriler Spearman korelasyon testi ve Çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 71,56±6,10 olup, %61,9’unun kadın, %51,5’inin evli, ve %60,9’unun eğitim durumunun ilköğretim düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Çalışmada yaşlı bireylerin %67,3’ü kendini yaşlı hissettiğini, %29,7’si yaşlılığı kötü bir durum olarak değerlendirdiğini ve %47’si genel sağlık durumunu orta olduğunu ifade etmektedir. Yaşlı bireylerin Bakım Bağımlılığı Ölçeği toplam puan ortalamasının 69,08 ±12,76 ve Edmonton Kırılganlık Ölçeği toplam puan ortalamasının 7,91±3,11 olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %21,8’inin şiddetli, %25,2’sinin orta ve %19,3’ünün hafif kırılganlık düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada bakım bağımlılığı ile kırılganlık arasında negatif yönde güçlü bir ilişki olduğu (r=-0,812; p=0,000) belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmada bakım gereksinimlerini karşılamada başkasına bağımlılık düzeyi arttıkça, kırılganlık düzeyinin arttığı bulunmuştur. Ayrıca medeni durum, yaşlılık algısı, yaşlılığı değerlendirme, genel sağlık durumu algısı değişkenlerinin kırılganlığı etkilediği saptanmıştır. Sağlık çalışanları tarafından yaşlılarda bakım bağımlılığının ve kırılganlığın değerlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- who.int (homepage on the Internet) World health statistics 2021: Monitoring health for the SDGs, sustainable development goals(updated 20.05.2021; cited 25.05.2022) Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/342703/9789240027053eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y
- tuik.gov.tr (homepage on the Internet) İstatistiklerle Yaşlılar (updated 18.03.2022; cited 08.05.2022) Available from:https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021.
- Esendemir Ş. Türkiye’de yerinde yaşlanma ve mekân gerontolojisinin temel parametreleri. Sosyoloji Dergisi 2016;36(2):411-29.
- Yılmaz CK, Kıl A. The relationship between the older adults’ adaptation to old age and perceived social support level. Cukurova Med J 2020;45(1):338-46.
- Yazıcı Ö, Kalaycı İ. Yaşlı hastaların günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 2015;3(3):385-90.
- Akça D, Saraçlı Ö, Emre U, Atasoy N, Güdül S, Barut Ö, Atasoy T. Hastanede Yatan Yaşlılarda Bilişsel İşlevlerin Günlük Yaşam Aktiviteleri, Depresyon, Anksiyete ve Klinik Değişkenlerle İlişkisi. Noropsikiyatri Arşivi 2014;51(3):267-74.
- Tuncay F, Fertelli T. Kronik böbrek yetmezliği olan bireylerde bakım bağımlılığı ve ilişkili faktörler. Kocaeli Tıp Dergisi 2020;9(1):32-40.
- Kapucu S, Ünver G. Fragile Elderly and Nursing Care. Osmangazi. Journal of Medicine 2017;39(1):122-9.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Internal Diseases
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 12, 2023
Submission Date
July 1, 2022
Acceptance Date
September 12, 2022
Published in Issue
Year 1970 Volume: 62 Number: 2
Vancouver
1.Rabia Gökgöz, Cemile Kütmeç Yılmaz. Acil servise başvuran yaşlı bireylerde bakım bağımlılığının kırılganlık düzeyine etkisi. EJM. 2023 Jun. 1;62(2):195-204. doi:10.19161/etd.1310403
Cited By
Prevalence and predisposing factors of frailty and social inclusion among older adults: A cross‐sectional study
Public Health Nursing
https://doi.org/10.1111/phn.13411Yaşlılarda İlaç Bağımlılığı ve İlacın Kötüye Kullanımının Gerontolojik Perspektiften Değerlendirilmesi
Bağımlılık Dergisi
https://doi.org/10.51982/bagimli.1471584Yaşlı Bireylerde Sosyal Dışlanma ve Depresyon Durumunun Belirleyicileri
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1462577YAŞLILARDA KISA SAĞLIK RİSKİ DEĞERLENDİRME ARACININ TÜRK TOPLUMU İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care
https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1660467A novel validated prognostic index for older patients in the emergency department: gazi index
Current Medical Research and Opinion
https://doi.org/10.1080/03007995.2026.2619040