Araştırma Makalesi

Şaperon BIP’nin iki durumlu anahtarı: Kanser ve nörodejenerasyonda endoplazmik retikulum stresi için ilaçlanabilir bir hedef

Cilt: 65 Sayı: 1 9 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Şaperon BIP’nin iki durumlu anahtarı: Kanser ve nörodejenerasyonda endoplazmik retikulum stresi için ilaçlanabilir bir hedef

Öz

Amaç: Endoplazmik retikulum (ER) şaperonu BiP, katlanmamış protein yanıtının merkezi bir düğümüdür ve ER stresinin tetiklediği kanser ve nörodejenerasyon gibi hastalıklarda kilit bir terapötik hedeftir. Ancak, substrat bağlama ve salıverme döngüsünü yöneten konformasyonel dinamiklerin tam olarak anlaşılamaması, terapötik geliştirmeyi güçleştirmektedir. Gereç ve Yöntem: İnsan BiP’sinin (PDB: 5e84) substrat bağlama domaini alfa (SBDα) esnekliğini karakterize etmek için 100 nanosaniyelik tüm-atom moleküler dinamik simülasyonu gerçekleştirdik. Konformasyonel durumları haritalamak için RMSD, domainler arası mesafeler ve serbest enerji yüzeyini analiz ettik. Bulgular: Simülasyonlarımız, BiP’nin iki ayrı, düşük enerjili konformasyonel durumda var olduğunu ortaya koydu: baskın “uzamış” durum (%90 doluluk oranı) ve geçici “bükülmüş” durum. SBDα, ~10 ns zaman ölçeğinde, kilit domainler arasındaki mesafelerin ~25 Å’dan ~3 Å’a çöktüğü hızlı bir bükülme--geri-dönüş hareketi sergiler. Bu hareket, 25–30 kJ/mol düzeyinde orta şiddette bir enerji bariyerine sahip moleküler bir anahtarı temsil eder ve fizyolojik sıcaklıklarda erişilebilir kılar. Sonuç: Tanımlanan iki-durumlu konformasyonel anahtar, BiP’in dinamik substrat yönetimini açıklayan işlevsel açıdan kritik bir özelliktir ve “ilaçlanabilir” bir mekanizma sunar. Uzamış veya bükülmüş durumun küçük moleküllerle stabilize edilmesi, BiP aktivitesinin modülasyonu için somut bir terapötik strateji sağlar; örneğin kanserdeki hayatta kalma yanlısı işlevin inhibisyonu ya da nörodejenerasyondaki koruyucu rolün güçlendirilmesi gibi.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

This study did not involve human subjects, animal experiments, or other ethical considerations requiring institutional review board approval.

Teşekkür

This study was derived from the PhD thesis of Zekeriya Düzgün. The numerical calculations reported in this paper were partially performed at TUBITAK ULAKBIM, High Performance, and Grid Computing Center (TRUBA resources). Declaration of generative AI and AI-assisted technologies: During the preparation of this work, the author(s) used Anthropic Claude 4.0 and Google Gemini 2.5 pro in order to assist with language editing, grammar correction, manuscript formatting. After using these tools/services, the author(s) reviewed and edited the content as needed and take(s) full responsibility for the content of the publication.

Kaynakça

  1. Fernández L, Kong CS, Alkhoury M, Tryfonos M, Brighton PJ, et al. The endoplasmic reticulum protein HSPA5/BiP is essential for decidual transformation of human endometrial stromal cells. Sci Rep. 2024;14(1).
  2. Li T, Fu J, Cheng J, Elfiky AA, Wei C, et al. New progresses on cell surface protein HSPA5/BiP/GRP78 in cancers and COVID-19. Front Immunol. 2023;14:1166680.
  3. Chen X, Shi C, He M, Xiong S, Xia X. Endoplasmic reticulum stress: molecular mechanism and therapeutic targets. Signal Transduct Target Ther. 2023;8(1):352.
  4. Obaseki I, Ndolo CC, Adedeji AA, Popoola HO, Kravats AN. The structural and functional dynamics of BiP and Grp94: opportunities for therapeutic discovery. Trends Pharmacol Sci. 2025;46(5):453–67.
  5. Hendershot LM, Buck TM, Brodsky JL. The Essential Functions of Molecular Chaperones and Folding Enzymes in Maintaining Endoplasmic Reticulum Homeostasis. J Mol Biol. 2024;436(14).
  6. Yang J, Nune M, Zong Y, Zhou L, Liu Q. Close and Allosteric Opening of the Polypeptide-Binding Site in a Human Hsp70 Chaperone BiP. Structure. 2015;23(12):2191–203.
  7. Brown BP, Stein RA, Meiler J, Mchaourab HS. Approximating Projections of Conformational Boltzmann Distributions with AlphaFold2 Predictions: Opportunities and Limitations. J Chem Theory Comput. 2024;20(3):1434–47.
  8. Meersche Y Vander, Cretin G, Gheeraert A, Gelly JC, Galochkina T. ATLAS: protein flexibility description from atomistic molecular dynamics simulations. Nucleic Acids Res. 2024;52(D1):D384–92.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Nükleik Asit ve Proteinlerin Tıbbi Moleküler Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

12 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 65 Sayı: 1

Kaynak Göster

Vancouver
1.Zekeriya Düzgün, Zuhal Eroğlu. The two-state switch of chaperone BIP: A druggable target for endoplasmic reticulum stress in cancer and neurodegeneration. ETD. 01 Mart 2026;65(1):11-7. doi:10.19161/etd.1750148

Ege Tıp Dergisi, makalelerin Atıf-Gayri Ticari-Aynı Lisansla Paylaş 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-SA 4.0) lisansına uygun bir şekilde paylaşılmasına izin verir.