Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı

Damla İşman Haznedaroğlu; Sümeyra İstek; Ayşe Merve Parmaksızoğlu Aydın; İbrahim Sungur; Rüçhan Yazan Sertöz; Selda Erensoy; Meltem Işıkgöz Taşbakan; Tansu Yamazhan

doi:10.19161/etd.1906422

TR EN

Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı

Öz

Amaç: Madde kullanım bozukluğu (MKB), güvenli olmayan enjeksiyon uygulamaları, riskli davranışlar ve olumsuz yaşam koşulları nedeniyle özellikle viral hepatitler ve HIV gibi kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar açısından önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada MKB tanılı bireylerde hepatit A virüsü (HAV), hepatit B virüsü (HBV), hepatit C virüsü (HCV) ve HIV seroprevalansının belirlenmesi ve bu popülasyondaki tarama uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 1 Haziran 1998–1 Temmuz 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir sağlık kurumunda bulunan psikiyatri kliniğinde MKB tanısıyla ayaktan takip edilen hastaların tıbbi kayıtları incelenmiştir. Hastaların demografik özellikleri, madde kullanım özellikleri ile HAV, HBV, HCV ve HIV serolojik sonuçları hastane kayıtlarından elde edilmiştir. Seropozitiflik oranları hesaplanmış ve tarama uygulamaları değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma döneminde toplam 8.145 hastaya ait kayıt incelenmiş, bunlardan en az bir serolojik test sonucu bulunan 2.478 hasta (%30,4) analize dahil edilmiştir. Hastaların medyan yaşı 33 yıl (ÇAA: 25–45) olup, %85,6’sı erkektir. Test edilen hastalar arasında anti-HAV IgG pozitifliği %63,6 olarak saptanmıştır. HBsAg pozitifliği %2,3, anti-HCV pozitifliği %1,9 ve HIV seropozitifliği %0,85 olarak bulunmuştur. Bununla birlikte hastaların önemli bir kısmında viral hepatitlere yönelik testlerin eksik olduğu ve kapsamlı taramanın yalnızca sınırlı sayıda hastada yapıldığı görülmüştür. Sonuç: MKB tanılı bireyler viral hepatitler ve HIV enfeksiyonu açısından risk altında olmaya devam etmektedir. Ancak bu popülasyonda tarama uygulamalarının yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir. Bağımlılık poliklinikleri tarama, erken tanı ve tedaviye yönlendirme açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. Standart tarama stratejilerinin uygulanması, bu enfeksiyonların saptanma oranlarını ve yönetimini iyileştirebilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurumdan finansal destek alınmamıştır.

Proje Numarası

1

Etik Beyan

Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Etik standartlar ve yönergeler doğrultusunda, Ege Üniversitesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu'nda 05.02.2026 tarihli ve 26-2T/3 sayılı karar ile onay alınmıştır. Retrospektif tasarım nedeniyle bilgilendirilmiş onam gerekliliği etik kurul tarafından muaf tutulmuştur.

Teşekkür

Bu çalışmaya katkı sağlayan tüm sağlık çalışanlarına teşekkür ederiz.

Seroprevalence of hepatitis and HIV among individuals with substance use disorder

Öz

Aim: Substance use disorder (SUD) is associated with a disproportionately increased risk of blood-borne infections, particularly viral hepatitis and HIV, due to unsafe injection practices, high-risk behaviors, and precarious living conditions. This study aimed to determine the seroprevalence of hepatitis A virus (HAV), hepatitis B virus (HBV), hepatitis C virus (HCV), and HIV among individuals with SUD and to evaluate screening practices in this population. Materials and Methods: In this retrospective study, medical records of patients diagnosed with SUD and followed in a tertiary care psychiatry clinic between June 1, 1998 and July 1, 2025 were reviewed Demographic characteristics, substance use patterns, and serological results for HAV, HBV, HCV, and HIV were obtained from hospital records. Seropositivity rates were calculated and screening practices were evaluated. Results: A total of 8,145 patient records were screened, and 2,478 patients (30.4%) who had at least one serological test performed were included in the analysis. The median age was 33 years (IQR: 25–45), and 85.6% were male. Anti-HAV IgG positivity was detected in 63.6% of tested patients. HBsAg positivity was found in 2.3%, anti-HCV positivity in 1.9%, and HIV seropositivity in 0.85%. A considerable proportion of patients had incomplete viral hepatitis testing, and comprehensive screening was performed in only minority of patients. Conclusions: Although individuals with SUD remain at risk for viral hepatitis and HIV infections, screening practices in this population appear to be insufficient. Addiction outpatient clinics represent an opportunity for screening, early diagnosis, and linkage to care. Implementing standardized screening strategies may improve detection and management of these infections.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

No financial support was received for this study.

Proje Numarası

1

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Ethical approval was obtained from the Ege University Medical Research Ethics Committee (Decision No: 26-2T/3, Date: 05.02.2026) in accordance with ethical standards and guidelines. Due to the retrospective design of the study, the requirement for informed consent was waived by the ethics committee.

Teşekkür

The authors thank all healthcare professionals who contributed to this study.

Kaynakça

1. Volkow ND, Koob GF, McLellan AT. Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction. N Engl J Med. 2016;374(4):363-71.
2. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction. European drug report 2023: trends and developments. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2023.
3. Ritchwood TD, Ford JL, DeCoster J, Sutton M, Lochman JE. Risky sexual behavior and substance use among adolescents: a meta-analysis. Addict Behav. 2015;45:69-75.
4. Stone J, Fraser H, Young AM, Havens JR, Vickerman P, Martin NK. Global prevalence of injecting drug use and sociodemographic characteristics and prevalence of HIV, HBV, and HCV in people who inject drugs: a multistage systematic review. Lancet Glob Health. 2023;11(4):e505-e520.
5. Öner P, Yılmaz S, Kılıç N, Özsoy F. Seroprevalence of HBsAg, anti-HBs, anti-HCV, and anti-HIV in patients with alcohol and substance abuse in an AMATEM clinic in Eastern Türkiye: a six-year retrospective evaluation. J Contemp Med 2022;12(6):959-65.
6. Paltun SC. Seropositivity rates of HBsAg, anti-HCV, and anti-HIV in patients with opioid use disorder. Addicta: The Turkish Journal on Addictions. 2025;12(1):58-62.
7. Ceylan MR, Celik M, Esmer F, Levent E, Örer-Beğinoğlu Ö. Madde kullanım bozuklukları ve hepatit C: bir halk sağlığı sorunu. Klimik Derg 2022;35(4):258-62.
8. Koçak N, Ece G, Aydoğan M, Özeroğlu IH, Aydemir S. Frequency of hepatitis B and C viruses and HIV among drug addicts in Eastern Anatolia, Turkey. J Clin Exp Invest. 2015;6(3):241-45.

9. Huang L, Chen X, Wang Z. Total burden of hepatitis B and C attributed to injecting drug use in 204 countries and territories from 1990 to 2021: analyses based on the Global Burden of Disease Study 2021. Int J Infect Dis. 2025;150:107293.
10. World Health Organization, United Nations Office on Drugs and Crime. International standards for the treatment of drug use disorders. Geneva: World Health Organization; 2020.
11. Toy M, Önder FO, Wörmann T, Bozdayi AM, Schalm SW, Borsboom GJ, et al. Age- and region-specific hepatitis B prevalence in Turkey estimated using generalized linear mixed models: a systematic review. BMC Infect Dis. 2011;11:337.
12. Balık İ, Esen B, Sünbül M, Kurtaran B, Tabak F, Örmeci N, et al. Türkiye’de HCV epidemiyolojisi ve mikroeliminasyon hedefleri. Klimik Derg. 2019;32(Suppl 1):13-19.
13. Tozun N, Ozdogan O, Cakaloglu Y, Idilman R, Karasu Z, Akarca U, et al. Seroprevalence of hepatitis B and C in Turkey: a population-based study. Turk J Gastroenterol. 2015;26(5):439-46.
14. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye viral hepatit önleme ve kontrol programı 2020–2023. Ankara: Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü; 2020.
15. İdilman R, Razavi H, Robbins-Scott S, Akarca US, Örmeci N, Kaymakoğlu S, et al. A micro-elimination approach to addressing hepatitis C in Turkey. BMC Health Serv Res. 2020;20:249.
16. Aghaei AM, et al. Prevalence of injecting drug use and HIV, hepatitis B and C among people who inject drugs in the Eastern Mediterranean region: systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health. 2023;11(8):e1146-47.
17. Degenhardt L, Peacock A, Colledge S, Leung J, Grebely J, Vickerman P, et al. Global prevalence of injecting drug use and sociodemographic characteristics and prevalence of HIV, HBV, and HCV in people who inject drugs: a systematic review. Lancet. 2017;390(10105):1560-71.
18. Dilbaz N, Kuloğlu M, Evren EC, Paltun SC, Bilici R, Noyan CO, et al. HCV genotype distribution among people who inject drugs in Turkey: findings from a multicenter cross-sectional study. Subst Abuse. 2023;17:11782218231157340.
19. Edeh J, Spalding P. Screening for HIV, HBV and HCV markers among drug users in treatment in rural south-east England. J Public Health. 2000;22(4):531-39.
20. Iversen J, Grebely J, Topp L, Wand H, Dore GJ, Maher L. Uptake of hepatitis C treatment among people who inject drugs attending needle and syringe programs in Australia, 1999–2011. J Viral Hepat. 2014;21(3):198-207.
21. Falade-Nwulia O, Suarez-Cuervo C, Nelson DR, Fried MW, Segal JB, Sulkowski MS. Oral direct-acting antiviral therapy for hepatitis C virus infection: a systematic review. Ann Intern Med. 2017;166(9):637-48.
22. Myles A, Mugford GJ, Zhao J, Krahn M, Wang PP. Physicians’ attitudes and practice toward treating injection drug users with hepatitis C: results from a national specialist survey in Canada. Can J Gastroenterol. 2011;25:135-39.
23. Litwin AH, Kunins HV, Berg KM, Federman AD, Heavner KK, Gourevitch MN. Hepatitis C management by addiction medicine physicians: results from a national survey. J Subst Abuse Treat. 2007;33:99-105.
24. Grebely J, Oser M, Taylor LE, Dore GJ. Breaking down the barriers to hepatitis C virus treatment among individuals with HCV/HIV coinfection: action required at the system, provider, and patient levels. J Infect Dis. 2013;207(Suppl 1):S19-25.
25. Centers for Disease Control and Prevention. Prevention of hepatitis A through active or passive immunization: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep. 2020;69(RR-5):1-38.
26. Collier MG, Drobeniuc J, Cuevas-Mota J, Garfein RS, Kamili S, Teshale EH. Hepatitis A and B among young persons who inject drugs—vaccination, past, and present infection. Vaccine. 2015;33(24):2808-12.
27. Campbell JV, Hagan H, Latka MH, Garfein RS, Golub ET, Coady MH, et al. Hepatitis B virus vaccination uptake and completion among young injection drug users. Am J Public Health. 2014;104(2):281-89.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikiyatri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Damla İşman Haznedaroğlu ^*
0000-0001-8161-8918
Türkiye

Sümeyra İstek
0009-0007-2093-8265
Türkiye

Ayşe Merve Parmaksızoğlu Aydın
0009-0002-5514-2930
Türkiye

İbrahim Sungur
0009-0005-1043-2100
Türkiye

Rüçhan Yazan Sertöz
0000-0002-5321-4710
Türkiye

Selda Erensoy
0000-0002-7052-8359
Türkiye

Meltem Işıkgöz Taşbakan
0000-0002-4689-720X
Türkiye

Tansu Yamazhan
0000-0001-5950-0702
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

11 Mart 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 65 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.19161/etd.1906422

IZ

https://izlik.org/JA85GH29PH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

İşman Haznedaroğlu, D., İstek, S., Parmaksızoğlu Aydın, A. M., Sungur, İ., Yazan Sertöz, R., Erensoy, S., Işıkgöz Taşbakan, M., & Yamazhan, T. (2026). Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı. Ege Tıp Dergisi, 65(3), 487-496. https://doi.org/10.19161/etd.1906422

AMA

1.İşman Haznedaroğlu D, İstek S, Parmaksızoğlu Aydın AM, vd. Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı. ETD. 2026;65(3):487-496. doi:10.19161/etd.1906422

Chicago

İşman Haznedaroğlu, Damla, Sümeyra İstek, Ayşe Merve Parmaksızoğlu Aydın, vd. 2026. “Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı”. Ege Tıp Dergisi 65 (3): 487-96. https://doi.org/10.19161/etd.1906422.

EndNote

İşman Haznedaroğlu D, İstek S, Parmaksızoğlu Aydın AM, Sungur İ, Yazan Sertöz R, Erensoy S, Işıkgöz Taşbakan M, Yamazhan T (01 Eylül 2026) Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı. Ege Tıp Dergisi 65 3 487–496.

IEEE

[1]D. İşman Haznedaroğlu vd., “Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı”, ETD, c. 65, sy 3, ss. 487–496, Eyl. 2026, doi: 10.19161/etd.1906422.

ISNAD

İşman Haznedaroğlu, Damla - İstek, Sümeyra - Parmaksızoğlu Aydın, Ayşe Merve - Sungur, İbrahim - Yazan Sertöz, Rüçhan - Erensoy, Selda - Işıkgöz Taşbakan, Meltem - Yamazhan, Tansu. “Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı”. Ege Tıp Dergisi 65/3 (01 Eylül 2026): 487-496. https://doi.org/10.19161/etd.1906422.

JAMA

1.İşman Haznedaroğlu D, İstek S, Parmaksızoğlu Aydın AM, Sungur İ, Yazan Sertöz R, Erensoy S, Işıkgöz Taşbakan M, Yamazhan T. Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı. ETD. 2026;65:487–496.

MLA

İşman Haznedaroğlu, Damla, vd. “Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı”. Ege Tıp Dergisi, c. 65, sy 3, Eylül 2026, ss. 487-96, doi:10.19161/etd.1906422.

Vancouver

1.Damla İşman Haznedaroğlu, Sümeyra İstek, Ayşe Merve Parmaksızoğlu Aydın, İbrahim Sungur, Rüçhan Yazan Sertöz, Selda Erensoy, Meltem Işıkgöz Taşbakan, Tansu Yamazhan. Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde hepatit ve HIV seroprevalansı. ETD. 01 Eylül 2026;65(3):487-96. doi:10.19161/etd.1906422